Báo động đỏ từ những cánh rừng ngầm đại dương
Nếu đại dương tiếp tục hấp thụ nhiệt lượng kỷ lục từ phát thải khí nhà kính, nhân loại có thể chứng kiến sự biến mất hoàn toàn của các hệ sinh thái rạn san hô nước nông tại Úc vào năm 2075. Theo thông tin hiện có từ đánh giá toàn cầu vừa được công bố, 100% rạn san hô vùng nước nông của quốc gia này đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ chức năng sinh thái ở mức cực kỳ cao nếu các biện pháp giảm thiểu nhiệt độ đại dương không được triển khai khẩn cấp.
Đáng chú ý, tần suất các đợt tẩy trắng hàng loạt tại Great Barrier Reef đã dịch chuyển từ thảm họa «trăm năm có một» thành chu kỳ gần như hai năm một lần kể từ năm 2016. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng chịu nhiệt tự nhiên, mối quan hệ cộng sinh giữa san hô và tảo biển bị bẻ gãy, đẩy toàn bộ mạng lưới sinh học vào trạng thái tử địa.
Khi chuỗi giá trị hàng tỷ USD bị đe dọa
Sự sụp đổ của san hô không đơn thuần là mất mát thẩm mỹ dưới đáy biển. Rạn san hô là cái nôi nuôi dưỡng hơn 25% tổng số sinh vật biển toàn cầu, đồng thời đóng vai trò như đê chắn sóng tự nhiên bảo vệ bờ biển, duy trì nguồn lợi thủy sản và ngành kinh tế du lịch trị giá hàng tỷ USD.
Từ góc độ công nghệ sinh học, các nhà khoa học đang thử nghiệm nhiều giải pháp cầu nối như tiến hóa có hỗ trợ (assisted evolution), chọn giống san hô chịu nhiệt và làm sáng mây đại dương (marine cloud brightening). Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng các can thiệp kỹ thuật này chỉ là biện pháp tình thế. Không một phòng thí nghiệm nào có thể mở rộng quy mô phục hồi sinh thái lên hàng nghìn kilomet vuông mặt biển để kịp bù đắp tốc độ phá hủy do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu gây ra.
Lời cảnh tỉnh cho vùng biển Nha Trang, Côn Đảo
Đối với Việt Nam, báo cáo này không phải câu chuyện xa xôi ở bán cầu nam. Các rạn san hô tại vịnh Nha Trang, Côn Đảo hay Phú Quốc cũng chịu đựng những đợt sóng nhiệt biển khốc liệt tương tự. Sự suy thoái rạn san hô đe dọa trực tiếp đến sinh kế của hàng vạn ngư dân ven biển và làm suy yếu lá chắn bảo vệ bờ biển trước bão lũ nhiệt đới.
Để ứng phó, cộng đồng khoa học và công nghệ Việt Nam cần nhanh chóng tiếp cận các mô hình trí tuệ nhân tạo vệ tinh để dự báo sóng nhiệt, kết hợp triển khai mạng lưới cảm biến hải dương học thời gian thực nhằm bảo vệ những vùng rạn còn sót lại.
— Bài viết này được tổng hợp và biên soạn bởi AI LUMINA từ các nguồn đã xác thực. Dữ liệu và thông tin dẫn nguồn từ: Phys.org.
