Phép thử sống còn cho 'Quốc gia Khởi nghiệp'
Khi cử tri Israel bước vào phòng bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử đầy căng thẳng, thứ được định đoạt không chỉ là chiếc ghế thủ tướng tại Jerusalem. Ẩn sau cuộc đua quyền lực giữa khối tôn giáo - cánh hữu của cựu Thủ tướng Benjamin Netanyahu và phe đối lập phân mảnh là một câu hỏi mang tính sống còn: Liệu mô hình thể chế thúc đẩy 'Startup Nation' có thể đứng vững trước làn sóng phân cực sâu sắc?
Đây đã là cuộc bầu cử quốc gia thứ 5 chỉ trong chưa đầy 4 năm. Hệ thống chính trị Israel tiếp tục bế tắc quanh ngưỡng tối thiểu 61 trên 120 ghế Knesset để lập chính phủ đa số. Tuy nhiên, kỳ bỏ phiếu lần này mang tính bước ngoặt khi trọng tâm tranh luận chuyển thẳng vào tương lai của cán cân quyền lực tư pháp và vị thế an ninh quốc gia.
Khi rủi ro chính trị chạm đến xương sống kinh tế
Đối với nền kinh tế Israel, công nghệ cao không đơn thuần là một ngành công nghiệp mũi nhọn mà là trụ cột sống còn. Theo các thống kê kinh tế, khu vực high-tech hiện chiếm xấp xỉ 18% GDP, tạo ra hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu và đóng góp khoảng 30% tổng thu ngân sách từ thuế thu nhập cá nhân của nhà nước.
Sự thịnh vượng này dựa trên một tiền đề cốt lõi: sự ổn định về thể chế và niềm tin tuyệt đối từ các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế, đặc biệt từ Mỹ và châu Âu. Các góc nhìn hiện tại chia rẽ rõ rệt:
- Góc nhìn lạc quan: Một kết quả ngã ngũ có thể chấm dứt tình trạng tê liệt hành chính kéo dài, mở đường cho chính sách R&D dài hạn và mở rộng quan hệ đối ngoại thông qua các khuôn khổ như Hiệp định Abraham.
- Góc nhìn thận trọng: Viễn cảnh một liên minh cánh hữu đẩy mạnh các cải cách kiềm chế quyền lực tư pháp làm dấy lên quan ngại xói mòn chuẩn mực dân chủ, tiềm ẩn nguy cơ thoái vốn đầu tư và làn sóng 'chảy máu chất xám' công nghệ.
- Góc nhìn thị trường: Dù ai nắm quyền, sức khỏe kinh tế vĩ mô của Tel Aviv hoàn toàn phụ thuộc vào việc duy trì dòng vốn ngoại và tính độc lập của môi trường kinh doanh.
Tác động đối với Việt Nam và chuỗi giá trị công nghệ
Israel từ lâu là đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ sâu (deep tech), an ninh mạng và nông nghiệp thông minh. Năm 2023, hai nước đã ký kết Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Israel (VIFTA), mở ra lộ trình nâng kim ngạch song phương lên mức 3 tỷ USD.
Sự ổn định của chính phủ mới tại Tel Aviv sẽ trực tiếp quyết định tốc độ triển khai VIFTA cũng như tính liền mạch của các chương trình chuyển giao công nghệ cao. Khi chuỗi cung ứng R&D toàn cầu đang tái cấu trúc, những biến động tại trung tâm đổi mới sáng tạo Trung Đông này là tín hiệu mà các nhà hoạch định chiến lược và doanh nghiệp Việt Nam không thể bỏ qua.
— Bài viết này được tổng hợp và biên soạn bởi AI LUMINA từ các nguồn đã xác thực. Dữ liệu và thông tin dẫn nguồn từ: BBC News.
