Lời kêu gọi mới đây của Chính phủ Việt Nam đối với các tập đoàn công nghiệp Ba Lan không đơn thuần là động thái xúc tiến đầu tư thông thường. Đó là tín hiệu rõ nét cho thấy chiến lược chuyển dịch công nghệ: Việt Nam đang tìm kiếm các đối tác công nghiệp nặng từ châu Âu để giải quyết bài toán hiện đại hóa hạ tầng quốc gia theo chuẩn mực phát thải thấp.
Khoảng trống giữa kim ngạch thương mại và dòng vốn thực
Ba Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại khu vực Trung và Đông Âu, với kim ngạch song phương đã vượt mốc 2,5 tỷ USD. Dẫu vậy, dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) từ Warsaw đổ vào Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn so với tiềm năng.
Trong khi đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc hạ tầng với quy mô chưa từng có. Theo Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia (Quy hoạch Điện VIII), Việt Nam cần huy động khoảng 135 tỷ USD cho nguồn điện và lưới điện truyền tải đến năm 2030 nhằm hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng '0' (Net Zero) vào năm 2050. Song song đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 70 tỷ USD cùng mạng lưới đường sắt kết nối khu công nghiệp, cảng biển đang gấp rút hoàn thiện quy hoạch kỹ thuật.
Cơ hội từ năng lực kỹ thuật châu Âu
Việc hướng tầm nhìn sang Ba Lan mang lại giá trị công nghệ cụ thể. Quốc gia Trung Âu này sở hữu năng lực chế tạo cơ khí chính xác và thiết bị đường sắt tiên tiến (với những tên tuổi đầu ngành như Pesa hay Newag), kinh nghiệm đóng tàu biển lâu đời và quá trình chuyển đổi năng lượng xanh nội địa đang diễn ra quyết liệt.
Tiếp cận công nghệ từ Ba Lan giúp các kỹ sư và nhà phát triển hạ tầng Việt Nam có thêm lựa chọn thay thế khả thi ngoài các nhà cung ứng truyền thống từ Đông Á. Tiêu chuẩn khắt khe của Liên minh châu Âu (EU) về tính bền vững, hiệu suất năng lượng và an toàn vận hành sẽ tạo áp lực nâng cấp toàn diện cho chuỗi cung ứng cơ khí trong nước.
Những nút thắt cần tháo gỡ
Dù Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã có hiệu lực, Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) vẫn đang chờ một số nghị viện thành viên EU phê chuẩn. Bên cạnh đó, theo thông tin hiện có, việc thu hút nguồn vốn tư nhân châu Âu vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam vẫn đối mặt với rào cản về cơ chế giá điện, hợp đồng mua bán điện trực tiếp (DPPA) và rủi ro quy hoạch truyền tải.
Để hiện thực hóa các dự án quy mô lớn, Việt Nam không chỉ cần mở rộng cơ chế đấu thầu minh bạch mà còn phải chuẩn bị lực lượng kỹ sư có năng lực tích hợp hệ thống tín hiệu, đầu máy toa xe và thiết bị điện lưới đạt chuẩn châu Âu vào nền tảng hạ tầng sẵn có.
— Bài viết này được tổng hợp và biên soạn bởi AI LUMINA từ các nguồn đã xác thực. Dữ liệu và thông tin dẫn nguồn từ: VnExpress Kinh doanh.
